PSD3, PSR en FIDA: hoe Europa de spelregels voor betalen opnieuw uitvindt

Als iemand die de wereld van fintech en digitaal betalen op de voet volgt, kan ik u vertellen dat er zelden zo veel tegelijk verandert als nu. Achter de schermen wordt momenteel het complete regelboek voor het Europese betalingsverkeer herschreven, en dat raakt uiteindelijk iedereen die weleens met een pinpas of een app betaalt.

De aanleiding voor dit artikel is een belangrijke mijlpaal die veel mensen is ontgaan. Op 23 april 2026 bereikten het Europees Parlement, de Raad en de Europese Commissie namelijk een akkoord over de definitieve teksten van PSD3 en de bijbehorende PSR. Dat klinkt technisch, maar het is een fundamentele koerswijziging die ik graag begrijpelijk maak.

Waarom deze herziening

Om te snappen waarom dit nodig is, moeten we kijken naar wat er de afgelopen jaren gebeurde. De vorige richtlijn opende de deur naar open banking en talloze nieuwe betaaldiensten, maar bracht ook nieuwe risicos met zich mee, vooral op het gebied van fraude. De nieuwe regels proberen die balans tussen innovatie en veiligheid opnieuw te vinden.

Wat ik slim vind aan de opzet, is dat Europa het in twee delen heeft geknipt. PSD3 is een richtlijn die elk land nog in eigen wetgeving moet omzetten en die vooral gaat over vergunningen, toezicht en licenties. De PSR daarentegen is een verordening die direct in de hele EU geldt en de concrete gedragsregels bevat, zonder dat landen daar nog aan kunnen sleutelen.

Die directe werking van de PSR is geen detail. Het betekent dat de kernregels over fraude, sterke klantauthenticatie, terugbetalingen en de prestaties van open-banking-koppelingen overal in Europa exact hetzelfde zijn. Voor grensoverschrijdende fintechs is dat een enorme vereenvoudiging, omdat zij niet langer met een lappendeken aan nationale regels hoeven te worstelen.

Wat verandert er voor banken en fintechs

Voor banken, betaalinstellingen en elektronischgeldinstellingen komt er flink werk aan de winkel, en dat meen ik serieus. De nieuwe regels vragen om ingrijpende aanpassingen op het gebied van fraudeaansprakelijkheid, de betrouwbaarheid van APIs en de manier waarop vergunningen zijn gestructureerd, wat niet zonder investeringen zal gaan.

Het meest concrete voorbeeld dat mij aanspreekt, betreft fraudebestrijding. Banken krijgen achttien maanden de tijd om hun authenticatiesystemen te vernieuwen en mechanismen in te bouwen die frauduleuze transacties automatisch blokkeren voordat het geld de rekening verlaat. Dat is precies het soort proactieve bescherming waar consumenten al jaren om vragen.

Ook op het gebied van klantgeld worden de teugels aangehaald. De eisen voor het veilig apart zetten van geld van klanten worden gestandaardiseerd en verscherpt, met strengere deadlines voor elektronischgeldinstellingen die binnenkomende gelden volgens een strak tijdschema moeten veiligstellen. Dat vergroot de bescherming als een aanbieder ooit in de problemen komt.

Ik wil hierbij wel realistisch blijven over het tempo. Na de technische afronding van de teksten volgt publicatie en daarna een overgangsperiode van achttien maanden, waardoor de regels naar verwachting pas ergens midden tot eind 2027 echt van kracht worden. Grote veranderingen kosten in de financiele wereld nu eenmaal tijd om zorgvuldig door te voeren.

FIDA en de sprong naar open finance

Parallel aan dit alles loopt misschien wel het meest vergaande initiatief, en dat heet FIDA. Waar open banking zich beperkte tot betaalgegevens, wil FIDA de deur openzetten naar wat we open finance noemen, waarbij veel meer soorten financiele data gedeeld kunnen worden, mits u daar zelf uitdrukkelijk toestemming voor geeft.

Concreet betekent dit dat u straks een bank, verzekeraar, beleggingsfirma of pensioenuitvoerder kunt opdragen om uw gegevens te delen met een andere, erkende partij. Denk daarbij aan data over uw hypotheek, spaargeld, beleggingen, pensioen of verzekeringen, wat de weg vrijmaakt voor slimmere en beter passende financiele diensten op maat.

Tegelijk maan ik tot geduld, want FIDA is duidelijk minder ver dan PSD3 en de PSR. Het voorstel zat in april 2026 nog in de onderhandelingsfase, en realistische scenarios wijzen op een politiek akkoord in 2026, publicatie in 2027 en toepassing pas rond 2029. Ik blijf deze drie dossiers voor u volgen, want samen bepalen ze hoe wij in de toekomst betalen en met onze data omgaan.